شهد سخن

به نام پروردگار

ارزش یابی پیشرفت تحصیلی فارسی متوسطه (پایه ی اول)

ارزش یابی یکی از عناصر بسیار مهم برنامه درسی است که تنها به پرسش‌های کلاسی یا آزمون های پایانی محدود نمی شود. وقتی که محصول برنامه درسی به شکل بسته آموزشی در اختیار مخاطبان و مجریان قرار گرفت، انتظار می‌رود معلمان به منظور اطمینان از میزان تحقق اهداف برنامه، از آزمون‌ها و شیوه‌های توصیه شده برای ارزش یابی استفاده کنند. پیشنهاد می شود در انتخاب شیوه های ارزش یابی اصول زیر رعایت شود:

1 – شیوه ی ارزش یابی با اهداف آموزشی و سایر عناصر برنامه متناسب باشد و معلوم کند که هر کدام از شیوه ها و مهارت ها چه دانش، مهارت و نگرشی را اندازه می گیرد.

2 – شیوه ی ارزش یابی باید با رویکرد برنامه تناسب داشته باشد، مثلاً در برنامه ای که فعالیت محور است، شیوه های ارزش یابی در عین توجه به فرایند آموزش، نتیجه و محصول آموزشی را نیز مورد توجه و سنجش قرار می دهد.

3 – شیوه ی انتخاب شده، نسبت به سایر شیوه ها، کارآیی بیش­تری داشته باشد.

4 – به تناسب ماهیت اهداف و سایر عناصر برنامه از شیوه های متعدد استفاده شود.

برای ارزش یابی از میازن تحقق اهداف برنامه درسی زبان و ادبیات فارسی دوره متوسطه یک جهت گیری ها و رویکردهای زیادی قابل طرح  است. در این برنامه با توجه به اصول و مبانی آموزش زبان و ادبیات فارسی و نیز اهمیت برخی روش های ارزش یابی در این درس به اصول زیر تکیه و تأکید می شود:

1 – اصل ارزش یابی از مهارت های شفاهی زبان

2 – اصل ارزش یابی تلفیقی از مهارت های کتبی زبان

3 – اصل ارزش یابی از فرایند آموزش و فعالیت های دانش آموزان

4 – اصل ارزش یابی مستمر (تکوینی) و توصیفی در کنار ارزش یابی پایانی

با توجه به ماهیت برنامه درسی زبان و ادبیات فارسی و نیز نوع ارزش یابی حاکم بر آموزش، برای ارزش یابی این درس روش های زیر پیشنهاد می شود:

1 – روش کتبی

2 – روش شفاهی

3 – روش مشاهده رفتار

برای استفاده درست از روش های فوق و رعایت رویکردهای ارزش یابی در این برنامه،  از ابزارهای زیر می توان بهره گرفت:

1 – آزمون کتبی شامل سوالات تکمیل کردنی، كوتاه پاسخ، انشایی و ... از ریز مهارت های نوشتاری.

2 –  آزمون شفاهی شامل پرسش های شفاهی از مهارت های گوش دادن، گفتن و خواندن و ریزمهارت های خوانداری.

3 – چک لیست، ابزار اندازه گیری عملکرد دانش آموز در مهارت های ارتباطی، توانایی های ذهنی، شرکت در فعالیت های گروهی و مهارت های شفاهی زبان.

شیوه نامه پیشنهادی ارزش یابی فارسی

ارزش یابی آزمون های مستمر و پایانی درس های فارسی (مهارت خواندن و کاربست ریزمهارت های خوانداری)، انشا (مهارت نگارش و خلاقیت های نوشتاری) و املا (مهارت درست نویسی و توانایی تشخیص شکل های نوشتاری)، منطق با مصوبه شورای عالی آموزش و پرورش و آیین نامه ارزش یابی دوره متوسطه یک به شرح زیر است:

1 – خواندن فارسی: شفاهی – عملی (20 نمره)

ارزش یابی تکوینی: 20 نمره: آزمون تکوینی (مستمر) می تواند شامل موارد زیر باشد: روخوانی متن با رعایت آهنگ و لحن مناسب آن، درک مطلب، خود ارزیابی، دانش های زبانی و ادبی، کارگروهی، حفظ شعر، مطالعه و کتاب خوانی و پژوهش، توانایی در سخنوری و فن بیان، پاسخ به فعالیت ها و تمرین ها، شعرخوانی و روان خوانی.

یادآوری: نمره هر یک از ریز مواد بالا به تشخیص معلم و متناسب با شرایط کلاس و درس تعیین می شود.

ارزش یابی پایانی: 20 نمره

- خواندن: 10 نمره (روخوانی 5+ درک مطلب 5)

- شناخت واژگان در جمله: 3 نمره (مترادف، مخالف، شبکه معنایی)

- دانش های زبانی و ادبی: 5 نمره (دانش زبانی 2 نمره+ دانش ادبی 2 نمره+ تاریخ ادبیات 1 نمره)

- حفظ شعر: 2 نمره

نمره نهایی: میانگین ارزش یابی تکوینی و پایانی (20=2: 40=20+20)

یادآوری: در هر نوبت به دلخواه دانش آموز، فقط یک شعر حفظی خواسته شود.

 

2- املای فارسی: کتبی (20 نمره)

- ارزش یابی تکوینی، 20 نمره: 20 نمره املای تقریری تقسیم بر دو + 10 نمره فعالیت های املایی بخش نوشتن و پرسش های معلم ساخته

- ارزش یابی پایانی، 20 نمره: 20 نمره املای تقریری تقسیم بر دو + 10 نمره فعالیت های املایی بخش نوشتن و پرسش های معلم ساخته

 

* نمره نهایی:

میانگین ارزش یابی تکوینی و پایانی (20=2: 40=20+20)

یادآوری: املای تکوینی همیشه از درس خوانده شده، نیست. می توان از درس های پیشین و حتی دیگر کتاب های درسی همان پایه نیز املا گفت.

 

3-انشای فارسی (20 نمره)

-ارزش یابی تکوینی: 20 نمره

10   نمره انشا + 10 نمره فعالیت های نگارشی بخش نوشتن و پرسش های معلم ساخته

-ارزش یابی پایانی: 20 نمره

10 نمره انشا + 10 نمره فعالیت های نگارشی بخش نوشتن و پرسش های معلم ساخته

*نمره ی نهایی

میانگین ارزش یابی تکوینی و پایانی (20=2: 40=20+20)

در ارزش یابی انشا به موارد زیر توجه شود:

1-    رعایت نظم منطقی و پرورش موضوع

2-    به کارگیری درست نکته های نگارشی، دستوری و املایی

3-    تأکید و توجه به استفاده از جمله های نو و خلاقانه در انشا

4-    بهره گیری از تخیل

5-    توانایی بهره گیری از عنصر توصیف

6-     به کارگیری واژگان مناسب و تعبیرها و ترکیب های خوش ساخت

7-    استفاده از آیات و روایات متناسب با موضوع

8-    به کارگیری امثال و حکم و اشعار مناسب

9-    بهره گیری از آرایه ها و عناصر زیبایی سخن

10-         پیراسته، ویراسته و پاکیزه نویسی و ...

در صورت برخورداری نوشته از فضای خلاقانه و نگاه نو، می توان از برخی کاستی های ظاهری و کم اهمیت مانند نشانه گذاری ها و خط خوردگی ها چشم پوشی کرد.

 

جدول ساعات و مواد درسی زبان و ادبیات فارسی دوره متوسطه یک

تذكر :تفكیك ساعت نباید بهانه ای شود برای توزیع مواد درسی میان چند دبیر،با توجه به رویكرد تلفیقی در تالیف  كتاب فارسی و درهم تنیدگی مهارت های زبانی ، ضرورت دارد چهار ساعت فارسی در یك كلاس به یك دبیر واگذار گردد.